Prawda, która kosztowała najwyższą cenę. Jastrzębie-Zdrój łączy pamięć o Katyniu i Smoleńsku

Dwie daty, które na zawsze naznaczyły polską historię: wiosna 1940 i kwiecień 2010 roku. Choć dzieli je siedem dekad, łączy wspólny mianownik – dążenie do prawdy o elicie Rzeczypospolitej i tragiczna cena, jaką przyszło za tę prawdę zapłacić. Nowo otwarte Muzeum Miejskie w Jastrzębiu-Zdroju rzuca wyzwanie zmowie milczenia, zapraszając na wyjątkową wystawę „Katyń 1940 – Smoleńsk 2010. Anatomia Kłamstwa”.

Są w historii Polski rany, które nie chcą się zabliźnić. Właśnie minęła 16. rocznica katastrofy smoleńskiej, która przypomniała nam, że historia nie jest tylko zamkniętym rozdziałem w podręcznikach. To żywa, często krwawiąca tkanka. Wystawa, której uroczyste otwarcie zaplanowano na 20 kwietnia, nie jest zwykłą ekspozycją muzealną. To misja i obowiązek pamięci.

Zdemaskować technologię kłamstwa

Przez pół wieku prawda o zbrodni katyńskiej, gdzie strzałem w tył głowy z rąk NKWD zginęły tysiące polskich oficerów, była jednym z najpilniej strzeżonych kłamstw totalitaryzmu. 16 lat temu polska delegacja państwowa udawała się na rosyjską ziemię z jednym nadrzędnym celem: oddać hołd pomordowanym i ostatecznie zburzyć mur katyńskiego kłamstwa.

Misja ta zakończyła się najtragiczniejszą katastrofą w powojennej historii Polski.

Jak podkreślają twórcy wystawy, ekspozycja skupia się właśnie na „anatomii kłamstwa” – procesie systemowego wymazywania zbrodni ze świadomości świata.

– Naszym zadaniem nie jest jedynie pokazanie tragedii, ale obnażenie technologii kłamstwa. Chcemy, by każdy zwiedzający wyszedł stąd z pytaniem: jak to możliwe, że prawda musiała czekać tak długo? – zaznacza dr Jędrzej Lipski, dyrektor Muzeum Miejskiego w Jastrzębiu-Zdroju.

W dobie dezinformacji i prób pisania historii na nowo, te słowa brzmią wyjątkowo aktualnie. Siłą tej wystawy ma być autentyzm – widzowie zobaczą unikatowe pamiątki, dokumenty i fotografie, z których każda niesie ciężar indywidualnego dramatu.

Śląski ślad w Lesie Katyńskim

To, co czyni jastrzębską wystawę szczególnie cenną, to jej wymiar lokalny. Wielka historia składa się przecież z tysięcy małych, rodzinnych tragedii. Ekspozycja przywraca pamięć i twarze lokalnym bohaterom – oficerom Wojska Polskiego oraz funkcjonariuszom Policji Wojewódzkiej Śląskiej, którzy nie wrócili ze Wschodu. Dla wielu rodzin z naszego regionu ta wystawa będzie bardzo osobistym spotkaniem z losem ich przodków.

Sztafeta pokoleń

Największym wrogiem historii jest obojętność. Dlatego organizatorzy, świadomi powagi sytuacji, kierują ten projekt zwłaszcza do młodzieży. Obecność podczas uroczystości młodych ludzi z Hufca Związku Harcerstwa Polskiego w Jastrzębiu-Zdroju oraz klas mundurowych z III LO im. Stanisława Wyspiańskiego to jasny sygnał: pamięć nie umiera wraz z naocznymi świadkami wydarzeń.

Wartą honorową młodzi jastrzębianie udowodnią, że etos służby i pamięci jest wciąż żywy.

Dla nowej instytucji, jaką jest działające od stycznia 2026 roku Muzeum Miejskie, tak doniosła wystawa jest swoistym manifestem tożsamościowym i ważnym sprawdzianem z budowania historycznej świadomości mieszkańców.

Harmonogram uroczystości otwarcia (poniedziałek, 20.04.2026 r.):

• 13:00 – Msza Święta (kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. 1 Maja 36)

• 14:00 – Apel Pamięci (z udziałem warty honorowej harcerzy i klas mundurowych)

• 14:15 – Oficjalne otwarcie wystawy oraz pierwsze kuratorskie oprowadzanie.

Wydarzenie jest otwarte dla wszystkich mieszkańców. To moment, w którym jako społeczność możemy zatrzymać się i oddać hołd tym, którzy zginęli w służbie Ojczyźnie – zarówno 86, jak i 16 lat temu. Prawda o nich to nasz wspólny fundament.

zaprasza Muzeum Miejskie w Jastrzębiu-Zdroju