Historię jastrzębskiej „Solidarności” i jej kluczowy wpływ na losy całej Polski spinają dwie symboliczne daty: 3 września 1980 roku oraz 3 września 1988 roku. Oba te przełomowe wydarzenia rozegrały się na terenie kopalni „Manifest Lipcowy” (obecnie KWK „Zofiówka”). Już 26 sierpnia Muzeum Miejskie w Jastrzębiu-Zdroju zaprezentuje unikalny projekt wystawienniczy, który przypomni o tych dramatycznych dniach.

• „Szychta wolności. Jastrzębie 1980–1988” – niezwykła wystawa o ludziach, kopalniach i walce o godność

Projekt zatytułowany „Szychta wolności – Jastrzębie-Zdrój 1980–1988” to coś więcej niż zwykła ekspozycja. To trzy komplementarne wystawy, które krok po kroku przeprowadzają widza przez trudną drogę górników do wolności, samostanowienia i godnych warunków pracy.

Noc, która zmieniła wszystko: Górnicy 1980

Pierwsza część projektu to wystawa fotograficzna oparta na kadrach Władysława „Otka” Morawskiego. Jego zdjęcia są surowym, dokumentalnym zapisem strajku, który wybuchł spontanicznie na nocnej zmianie 28 sierpnia 1980 roku.

Iskrą była arogancja ówczesnej dyrekcji, jednak protest błyskawicznie przybrał formę zorganizowanego strajku okupacyjnego. Na jego czele stanął Międzyzakładowy Komitet Strajkowy pod przewodnictwem Jarosława Sienkiewicza. To właśnie ten zryw zmusił stronę rządową do historycznych ustępstw.

Porozumienie jastrzębskie: Fundament wolności

Kluczowym momentem wystawy jest część poświęcona wydarzeniom z 3 września 1980 roku. To tu, o świcie, po wyczerpujących nocnych negocjacjach, podpisano dokument dopełniający wcześniejsze ustalenia z Gdańska i Szczecina.

Ekspozycja szczegółowo przybliża najważniejsze żądania górników, które na zawsze zmieniły realia pracy w Polsce. Wśród wywalczonych postulatów znalazły się m.in.:

• Zniesienie morderczego, czterobrygadowego systemu pracy.

• Zagwarantowanie wolnych sobót i niedziel.

• Uznanie pylicy płuc za chorobę zawodową.

Dla zwiedzających to unikalna okazja, by zrozumieć, jak ogromne znaczenie dla legalizacji i rozwoju NSZZ „Solidarność” miał podpisany na Śląsku dokument.

Górnicy 1988: Najdłuższy strajk i złamanie monopolu władzy

Dopełnieniem całości jest wystawa fotografii Jarosława J. Szczepańskiego, dokumentująca ponowny strajk w „Manifeście Lipcowym”. Rozpoczęty 15 sierpnia 1988 roku pod wodzą m.in. Krzysztofa Zakrzewskiego i Alojzego Pietrzyka protest przerodził się w najdłuższy strajk tamtej fali (trwał aż 19 dni).

Ekspozycja bez retuszu ukazuje realia uwięzionych pod ziemią robotników, poddawanych brutalnej wojnie psychologicznej przez ZOMO. Ich główny cel był jeden: relegalizacja „Solidarności”. Wystawa przypomina również o ogromnej roli duchowieństwa – w tym ks. prałata Bernarda Czerneckiego z pobliskiego kościoła „na górce”, który nie tylko organizował wsparcie logistyczne, ale osobiście zjeżdżał do strajkujących górników.

To właśnie ten dramatyczny protest przełamał lata represji po stanie wojennym i stał się bezpośrednim preludium do obrad Okrągłego Stołu.

Informacje organizacyjne:

• Wydarzenie: Uroczyste otwarcie wystawy „Szychta wolności. Jastrzębie 1980–1988”

• Data i godzina: 26 sierpnia 2026 r., godz. 17:00

• Miejsce: Jastrzębie-Zdrój, dawna Spółka Bracka , ul. 1 Maja 61

• Wstęp: Wolny

Serdecznie zapraszamy w imieniu redakcji portalu jas24info oraz organizatorów!

foto https://muzeumjastrzebie.pl/pl/wydarzenia/szychta-wolnosci-jastrzebie-1980-1988-wystawa-czasowa

Szychta wolności, Jastrzębie-Zdrój, Solidarność, Porozumienie jastrzębskie, Manifest Lipcowy, KWK Zofiówka, wystawa, Muzeum Miejskie, sierpień 1980, strajki 1988