Zwykła nocna zmiana w kopalni „Manifest Lipcowy” (obecnie „Zofiówka”) z 27 na 28 sierpnia 1980 roku na zawsze zmieniła bieg historii.
To właśnie wtedy wybuchł spontaniczny strajk, którego bezpośrednim zarzewiem było nie tylko potężne zmęczenie morderczym systemem pracy, ale też grubiańskie zachowanie ówczesnej dyrekcji. Górnicy kategorycznie przerwali pracę na znak solidarności z robotnikami walczącymi na Wybrzeżu, udowadniając całej Polsce, że Jastrzębie-Zdrój ma odwagę upomnieć się o ludzką godność.
Jastrzębie-Zdrój: Miasto Porozumień i „Kropka nad i” w Walce o Wolną Polskę
Protest błyskawicznie rozlał się na inne zakłady, w tym na potężną kopalnię „Borynia”.
Już 29 sierpnia powołano Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS), na czele którego stanęli m.in. Jarosław Sienkiewicz oraz Tadeusz Jedynak. Siedzibą MKS-u stał się „Manifest Lipcowy”, a komitet zrzeszył ostatecznie delegatów z 56 strajkujących zakładów pracy.
Władze komunistyczne, przerażone skalą buntu i wizją paraliżu gospodarczego, próbowały dezinformacji, zrzucania ulotek i izolacji regionu, jednak determinacja śląskiego robotnika okazała się nie do złamania.
W tych trudnych dniach, obok twardej postawy załogi, absolutnie kluczowe było również wsparcie duchowe.
To właśnie w niedzielę, 31 sierpnia, dla protestujących załóg odprawiono dwie historyczne msze święte polowe. Koncelebrował je ks. Emil Dyrda z parafii w Jastrzębiu Górnym.
To potężne, jednoczące wydarzenie wlało w serca strajkujących wiarę, że ich opór ma głęboki sens, obalając jednocześnie mit, jakoby Kościół w pierwszych dniach strajków był bierny.
Choć w ogólnopolskiej świadomości to Gdańsk i Szczecin często wiodą prym w opowieści o Sierpniu '80, my – jako mieszkańcy Jastrzębia i czytelnicy portalu jas24info – musimy z dumą pamiętać, że to nasze miasto postawiło przysłowiową „kropkę nad i”. Jastrzębie-Zdrój to bezsprzecznie miasto porozumień, które dopełniły i ostatecznie przypieczętowały sukces stoczniowców.
Trwający do pierwszych dni września strajk sprawił, że władza komunistyczna musiała ugiąć się ostatecznie. To właśnie tu, w jastrzębskiej cechowni, 3 września 1980 roku o godzinie 5:45 rano, wicepremier Aleksander Kopeć i delegacja górnicza podpisali historyczny dokument kończący strajk.
Porozumienie Jastrzębskie uzupełniło siłę polskiego robotnika o wymiar, którego brakowało wcześniejszym umowom.
To nie były porozumienia najważniejsze pod względem stricte politycznym, ale to one zrewolucjonizowały codzienne życie Polaków. To górnicy z Jastrzębia, dołączając do 21 postulatów gdańskich własne żądania, wywalczyli zniesienie niewolniczego, czterobrygadowego systemu pracy, co w konsekwencji dało wolne soboty i niedziele milionom pracowników w całej Polsce.
To na naszej ziemi zmuszono opresyjną władzę do wpisania zabójczej pylicy płuc do rejestru chorób zawodowych, zgłoszenia postulatów obniżenia wieku emerytalnego dla pracujących pod ziemią oraz zagwarantowania powszechnych deputatów węglowych i indeksacji płac.
Strajk zapoczątkowany 28 sierpnia i wieńczące go sukcesy udowodniły, że wielki mechanizm obalania komunizmu w Polsce po prostu nie mógłby zadziałać bez potężnego uderzenia i wsparcia ze strony górnictwa. Jastrzębie-Zdrój na trwałe zapisało się na kartach historii jako miasto porozumień, dumnie przypominając, że nasza wolność i przywileje socjalne wykuwały się w trudzie, pocie i solidarności głęboko pod śląską ziemią.
Pamięć o tych wydarzeniach i ludziach, którzy nie bali się upomnieć o lepsze jutro dla całej Polski, to fundament naszej lokalnej tożsamości, o który jas24info.pl zawsze będzie dbać.
Autor: Alojzy Godos/(c) 2026 Portal Jas24info
foto:Podpisanie Porozumienia Jastrzębskiego w kopalni "Manifest Lipcowy". Jastrzębie Zdrój, 3.09.1980 r. Fot. PAP/CAF/St. Jakubowski
Porozumienie Jastrzębskie, Sierpień 80, Jastrzębie-Zdrój, Manifest Lipcowy, kopalnia Zofiówka, strajki górnicze, MKS Jastrzębie, wolne soboty, historia Jastrzębia.
