Wystarczy przejść kilkaset metrów od gmachu Urzędu Miasta przy al. Piłsudskiego 60 w głąb osiedli Pionierów, Przyjaźni czy Arki Bożka, by zobaczyć, jak niewiele wspólnego z rzeczywistością mają uroczyste akademie z okazji Dnia Seniora. Podczas gdy w Kinie „Centrum” wręczane są kwiaty i dyplomy dla garstki najsprawniejszych emerytów, tysiące dawnych budowniczych Jastrzębia-Zdroju toczy cichą walkę o przetrwanie: w czteropiętrowych blokach bez wind, w kilkunastomiesięcznych kolejkach do poradni i oddziałów WSS nr 2, w samotnych mieszkaniach wdów po bohaterach „Solidarności”, a ostatnio także przed zamkniętymi drzwiami hal i lodowisk, z których wyrugowano ich ukochany sport. Jedyną realną rękę wyciągnęli do nich nie miejscy stratedzy, lecz oddolnie zorganizowani kibice piłkarscy z ul. Harcerskiej.

 

80 schodów do własnego mieszkania, półtora roku w kolejce po operację, zapomniane wdowy „Solidarności” i skradzione emocje sportowe. Gorzki rachunek sumienia w jastrzębski Dzień Seniora

 Jastrzębie-Zdrój nie rosło powoli przez stulecia jak sąsiedni Cieszyn, Pszczyna czy Rybnik. Zostało wyrwane z podmiejskich pól i lasów w ciągu niespełna dwóch dekad przez dwudziesto- i trzydziestolatków, którzy na przełomie lat 60. i 70. wysiadali na dworcu kolejowym z jedną walizką w ręku. Kwaterowali w zatłoczonych hotelach robotniczych przy ul. Górniczej, Kusocińskiego czy Turystycznej, a następnego ranka zjeżdżali pod ziemię z górniczym „Szczęść Boże” na ustach, by budować potęgę Rybnickiego Okręgu Węglowego: kopalnie „Jastrzębie”, „Moszczenicę”, „Manifest Lipcowy” (dzisiejszą „Zofiówkę”), „Borynię” oraz „Pniówek”. Zasiedlając pierwsze bloki wznoszone z elementów lokalnej Fabryki Domów, stworzyli miasto o twardym charakterze, robotniczej solidarności z przodka wydobywczego i głębokim poczuciu własnej wartości.

Dzisiaj ci sami ludzie – po ponad pięciu dekadach od tamtego pionierskiego zrywu – stanowią najliczniejszą, a zarazem najszybciej rosnącą grupę mieszkańców kurczącego się ośrodka. Demografii nie da się przykryć żadnym miejskim folderem reklamowym: według danych Głównego Urzędu Statystycznego populacja Jastrzębia-Zdroju spadła już w okolice 80 tysięcy mieszkańców, natomiast twarde dane z miejskiego rejestru meldunkowego pokazują zjazd poniżej progu 78–79 tysięcy osób. Ponad 28 procent jastrzębian to osoby w wieku poprodukcyjnym – kobiety po 60. i mężczyźni po 65. roku życia. Młode roczniki wyjechały na studia i za pracą do Katowic, Wrocławia, Krakowa czy za granicę. Na jastrzębskich osiedlach zostali ci, którzy to miasto wznieśli własnymi rękami.

Arytmetyka wyborcza kontra arytmetyka osiemdziesięciu schodów

Dla każdego polityka zasiadającego w gabinetach przy al. Piłsudskiego 60 czy w ławach Rady Miasta ta struktura demograficzna oznacza jedno: w Jastrzębiu-Zdroju nie da się wygrać wyborów samorządowych bez głosów emerytów. To najbardziej zdyscyplinowany elektorat w mieście, który mimo bólu kręgosłupa, endoprotez i duszności idzie w niedzielę wyborczą do komisji zlokalizowanych w szkołach podstawowych i przedszkolach na każdym osiedlu.

Nic dziwnego, że każda kolejna ekipa u władzy traktuje seniorów jak strategiczny zasób wyborczy, odmieniając przez wszystkie przypadki Jastrzębską Kartę Seniora, potańcówki, prelekcje oraz bezpłatną komunikację miejską. Problem polega na tym, że cały ten pakiet jest skrojony wyłącznie pod najzdrowszych, najbardziej mobilnych emerytów – tych, którzy mają siłę przyjść na miejski piknik. Co jednak z tysiącami mieszkańców, dla których granica dostępnego świata kończy się na wycieraczce własnego przedpokoju?

Zejdźmy na klatki schodowe budynków zarządzanych przez Jastrzębską Spółdzielnię Mieszkaniową (JSM), Spółdzielnię Mieszkaniową „Nowa”, Górniczą Spółdzielnię Mieszkaniową (GSM) czy SM „Zdrój” na osiedlach Pionierów, Przyjaźni, Barbary, Staszica, Morcinka, Gwarków, Tysiąclecia czy Chrobrego. Kiedy w latach 60. i 70. montowano tam betonowe płyty w systemach DOMINO, WUF-T oraz słynnej Jastrzębskiej Wielkiej Płyty (JWP) z lokalnego FADOM-u, ówczesne normatywy budowlane zwalniały inwestorów z obowiązku instalacji dźwigów osobowych w budynkach do pięciu kondygnacji nadziemnych (parter plus cztery piętra).

Przeliczmy tamte normy budowlane na codzienny wysiłek starego człowieka. Każdy bieg schodowy liczy zazwyczaj od dziewięciu do dziesięciu stopni, po dwa biegi na kondygnację, do czego dochodzą stopnie wejściowe między chodnikiem a poziomem parteru. Mieszkaniec czwartego piętra musi pokonać około 80 schodów w jedną stronę. Dla byłego górnika ze zmianami zwyrodnieniowymi bioder i pylicą płuc albo dla 78-letniej wdowy po udarze mózgu te 80 stopni to betonowa klatka. Ludzie, którzy wydobyli dla państwa miliony ton najlepszego węgla koksowego, u schyłku życia stają się więźniami czwartych pięter – uzależnionymi od tego, czy sąsiadka, listonosz lub pracownik socjalny wniesie im na górę chleb, zgrzewkę wody i leki z apteki.

Urzędnicy z ratusza od lat zasłaniają się wygodnym argumentem formalnym: bloki należą do spółdzielni mieszkaniowych, a nie do Miejskiego Zarządu Nieruchomości Komunalnych (MZNK). Tyle że w tak gwałtownie starzejącym się mieście nic nie stoi na przeszkodzie, by samorząd stworzył ze spółdzielniami celowy fundusz miejski dopłacający do wkładu własnego w programie „Wyrównywanie różnic między regionami” z PFRON oraz w Funduszu Dostępności Banku Gospodarstwa Krajowego na dobudowę zewnętrznych szybów windowych. Nic nie blokuje również rozbudowy przy Ośrodku Pomocy Społecznej przy ul. Opolskiej bezpłatnej wypożyczalni schodołazów wraz z obsługą asystencką (bo sam schodołaz bez silnego operatora jest dla samotnej seniorki bezużyteczny) oraz uruchomienia szerokiego programu dobrowolnej wymiany mieszkań z zasobem komunalnym dla osób trwale unieruchomionych. Na to jednak w wieloletniej prognozie finansowej miasta wciąż brakuje determinacji.

Półtora roku z bólem: zderzenie ze ścianą w WSS nr 2

Jeśli jastrzębski senior zdoła już zejść ze swojego czwartego piętra i z plikiem skierowań dotrze do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 2 przy al. Jana Pawła II 7, zderza się z kolejną barierą systemową. Choć lecznica podlega organizacyjnie Urzędowi Marszałkowskiemu w Katowicach, to na jej korytarzach rozgrywa się codzienna walka o sprawność najstarszego pokolenia jastrzębian.

W niemal osiemdziesięciotysięcznym mieście, w którym prawie co trzeci obywatel jest seniorem, w strukturze WSS nr 2 wciąż nie funkcjonuje pełnoprofilowy oddział geriatryczny. Starsi pacjenci z wielochorobowością – u których jednocześnie nakładają się na siebie niewydolność krążenia, cukrzyca, zespoły otępienne, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i poalkaliczne czy pylicze powikłania po pracy pod ziemią – trafiają na wielogodzinne oczekiwanie w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym lub na przepełniony oddział chorób wewnętrznych, gdzie żaden lekarz w reżimie ostrego dyżuru nie jest w stanie przeprowadzić kompleksowej oceny geriatrycznej.

Jeszcze bardziej wymowne są dane sprawozdawcze Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące czasu oczekiwania dla przypadków stabilnych (uwaga redakcyjna: poniższe wskaźniki z raportów NFZ oddają udokumentowany pułap kolejek; przed publikacją można dopisać dzienny odczyt z Informatora NFZ):

• Endoprotezoplastyka stawu kolanowego w WSS nr 2: czas oczekiwania w okresach sprawozdawczych sięgał około 531 dni (blisko półtora roku),

• Endoprotezoplastyka stawu biodrowego: średnio około 486 dni,

• Poradnia neurochirurgiczna: średnio około 379 dni.

Dla 75-letniego pacjenta z zatartym stawem kolanowym lub biodrowym ponad 500 dni w kolejce to nie jest suchy wskaźnik statystyczny. To osiemnaście miesięcy codziennego połykania silnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych i opioidów rujnujących błonę śluzową żołądka oraz nerki. To półtora roku zamknięcia w czterech ścianach, postępującego zaniku mięśni i nieodwracalnego osuwania się w niesamodzielność. Nawet jeśli kontrakty dzieli śląski oddział NFZ, a organem założycielskim jest marszałek województwa, obowiązkiem prezydenta i radnych Jastrzębia-Zdroju jest twardy lobbing w Katowicach o utworzenie oddziału geriatrycznego i zwiększenie ryczałtu dla jastrzębskiej ortopedii, a na miejscu – sfinansowanie z budżetu miasta bonów na rehabilitację domową dla seniorów czekających w kolejkach na operację.

Wyrzut sumienia Jastrzębia: zapomniane kobiety i wdowy „Solidarności”

Największym przekłamaniem powtarzanym w Polsce o naszym mieście jest mit o „eldorado zamożnych emerytów górniczych”. Owszem, przeciętna emerytura górnicza – przekraczająca w wyliczeniach ZUS pułap 7 700 zł brutto, a u byłych pracowników dozoru i po przelicznikach dołowych sięgająca dziesięciu czy dwunastu tysięcy złotych – wyróżnia Jastrzębie-Zdrój w statystykach wojewódzkich. Tyle że za tą średnią kryje się dramatyczna asymetria, o której podczas oficjalnych uroczystości nikt nie chce mówić.

Górnicy umierają znacznie wcześniej niż ich rówieśnicy z innych gałęzi gospodarki. Przez bramy cmentarzy komunalnych przy ul. Okrzei i ul. Zielonej oraz cmentarzy parafialnych przechodzą co roku setki konduktów pogrzebowych mężczyzn, których organizmy wyniszczyła praca w zapyleniu, wysokiej temperaturze i stresie na dużych głębokościach. W mieszkaniach przy ul. Wielkopolskiej, Turystycznej, Pomorskiej, Marusarzówny czy Katowickiej zostają po nich tysiące samotnych kobiet.

Wśród nich jest grupa szczególna, wobec której Jastrzębie-Zdrój ma dług historyczny i moralny: żony oraz wdowy po działaczach „Solidarności”. Gdy 3 września 1980 roku pod bramą kopalni „Manifest Lipcowy” podpisywano Porozumienie Jastrzębskie – wywalczając dla milionów Polaków wszystkie wolne soboty, zniesienie wyniszczającej czterobrygadówki i wpisanie pylicy na listę chorób zawodowych – a piętnaście miesięcy później, w grudniu 1981 roku, komunistyczna junta rzuciła przeciwko strajkującym załogom oddziały ZOMO, wojsko i czołgi, cały ciężar utrzymania rodzin spadł na barki kobiet. Podczas pacyfikacji KWK „Manifest Lipcowy” 15 grudnia 1981 roku – dzień przed krwawą tragedią w katowickim „Wujku” – pluton specjalny ZOMO otworzył ogień, raniąc z ostrej broni palnej czterech górników, a w kopalniach „Jastrzębie”, „Moszczenica” i „Borynia” strajkujących bito pałkami i duszono gazem łzawiącym.

To żony górników otwierały drzwi funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa podczas nocnych rewizji, gdy w obecności płaczących dzieci wywracano do góry nogami meblościanki w poszukiwaniu podziemnej bibuły. To one wystawały godzinami na mrozie pod komendami milicji, a potem jeździły przez całą Polskę z paczkami żywnościowymi do ośrodków internowania i więzień: do Zabrza-Zaborza, Raciborza, Strzelec Opolskich, Kokotka, bieszczadzkich Uherców, Łupkowa czy funkcjonującego w pierwszych tygodniach stanu wojennego ośrodka odosobnienia w Jastrzębiu-Szerokiej. To one w najczarniejszych miesiącach 1982 roku przychodziły po mleko w proszku, odzież i leki do podziemi „Kościoła na Górce” (parafii NMP Matki Kościoła), gdzie śp. ks. prałat Bernard Czernecki organizował bezcenną pomoc dla rodzin uwięzionych i wyrzuconych z pracy górników.

Wielu działaczy podziemia po wyjściu z więzień i obozów internowania otrzymało tzw. „wilcze bilety” – bezwzględny zakaz powrotu do pracy w kopalniach. Przez lata tułali się po dorywczych zajęciach poza górnictwem, tracąc lata przelicznikowego stażu dołowego, a w konsekwencji prawo do pełnych emerytur górniczych. Kiedy zmarli, ich żony zostały z niskimi świadczeniami wypracowanymi w handlu, usługach, szwalniach czy oświacie albo z okrojonymi rentami rodzinnymi. Z kolei te wdowy, które przejęły 85 procent świadczenia po mężu (bądź korzystają z wprowadzonego mechanizmu tzw. renty wdowiej), wpadają często w bezlitosną lukę systemową: po stracie drugiego dochodu w gospodarstwie domowym muszą w pojedynkę opłacić czynsz i zaliczki na centralne ogrzewanie w zasobach spółdzielczych (sięgające 1 100–1 500 zł miesięcznie) oraz wykupić drogie leki nasercowe i przeciwzakrzepowe, a jednocześnie o kilkaset złotych przekraczają sztywne kryteria dochodowe ustawy o pomocy społecznej, co odcina je od zasiłków celowych z miejskiego OPS.

Bolesny kontrast priorytetów samorządowych widać przy ul. Towarowej 7, gdzie w zrewitalizowanym za dziesiątki milionów złotych gmachu dawnej łaźni górniczej działa Instytut Dziedzictwa i Dialogu – Łaźnia Moszczenica. Samorząd stworzył nowoczesną instytucję kultury, by pielęgnować dziedzictwo Porozumienia Jastrzębskiego na multimedialnych ekspozycjach. Problem w tym, że o ile Rada Miasta i prezydent znaleźli miliony na mury i ekrany dotykowe, o tyle nigdy nie przyjęli uchwały tworzącej miejski program osłonowy dla żyjących jeszcze żon i wdów po sygnatariuszach i uczestnikach strajków z 1980 i 1981 roku. Te kobiety nie potrzebują dziś akademii rocznicowych – potrzebują miejskiego programu opieki domowej, dofinansowania do rehabilitacji, wsparcia w likwidacji barier w mieszkaniach i realnej pamięci ze strony samorządu, zanim odejdą ostatnie z nich.

Ponad 8 tysięcy złotych za miesiąc w DPS i żniwa oszustów w cichych mieszkaniach

Gdy zdrowie jastrzębskiego seniora załamie się do tego stopnia, że wymaga on całodobowej opieki instytucjonalnej, rodziny zderzają się z barierą finansową, której większość nie jest w stanie udźwignąć. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej „Dar Serca” przy ul. Kaszubskiej 5 już w poprzednich rozliczeniach przekroczył kwotę 8 137 złotych, a wraz ze skokowym wzrostem kosztów energii i płacy minimalnej w kolejnych latach systematycznie pnie się w górę (uwaga redakcyjna: dokładną stawkę z ostatniego marcowego Zarządzenia Prezydenta Miasta opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Woj. Śląskiego można tu dopisać przed publikacją).

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej pensjonariusz oddaje na poczet pobytu w DPS maksymalnie 70 procent swojego świadczenia. Brakujące tysiące złotych – u samotnych kobiet z niską emeryturą pozagórniczą sięgające nawet 4–5 tysięcy złotych miesięcznie – Ośrodek Pomocy Społecznej ma ustawowy obowiązek egzekwować w pierwszej kolejności od małżonka oraz zstępnych (dzieci i wnuków), a dopiero w razie ich udokumentowanej niewydolności dochodowej pokryć z budżetu miasta. Równocześnie rodziny szukające miejsca w zakładach opiekuńczo-leczniczych czy pielęgnacyjno-opiekuńczych finansowanych z NFZ odbijają się od wielomiesięcznych kolejek oczekujących, w których staremu człowiekowi często brakuje czasu, by doczekać wolnego łóżka.

Tę samą izolację za drzwiami czteropiętrowych bloków bezlitośnie wykorzystują zorganizowane grupy przestępcze. Komunikaty Komendy Miejskiej Policji w Jastrzębiu-Zdroju regularnie opisują ten sam schemat: 82-letnia jastrzębianka przekazuje fałszywemu „wnuczkowi” 40 tysięcy złotych oszczędności życia; 70-letnia mieszkanka, zmanipulowana przez rzekomego analityka finansowego, instaluje oprogramowanie do zdalnego pulpitu i traci kolejne 40 tysięcy złotych. Kiedy przez pięć dni w tygodniu w mieszkaniu na osiedlu Przyjaźni czy Gwarków jedynym dźwiękiem jest szum telewizora, nagły telefon z informacją o wypadku dziecka wywołuje szok poznawczy, którego nie ma kto przerwać, bo za ścianą nie funkcjonuje żaden system sąsiedzkiego wsparcia i teleopieki z prawdziwego zdarzenia.

Komunikacyjna wyspa bez kolei i biletowy mur na granicy miasta

Kolejną barierą w codzienności najstarszych jastrzębian jest wykluczenie transportowe. W największym w Polsce mieście pozbawionym pasażerskiej kolei – podczas gdy projekt powrotu pociągów w ramach programu Kolej Plus od lat grzęźnie w procedurach, dokumentacjach i przesuwanych terminach – autobus pozostaje dla niezmotoryzowanego emeryta jedynym oknem na świat.

Tymczasem wieloletnie tarcia finansowe wokół Międzygminnego Związku Komunikacyjnego oraz rozbicie sieci przewozowej między MZK Jastrzębie-Zdrój, Komunikację Miejską Rybnik (KMR) i przewoźników powiatu wodzisławskiego sprawiają, że senior jadący z Jastrzębia na konsultację specjalistyczną do Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 3 w Rybniku-Orzepowicach, do poradni w Wodzisławiu Śląskim czy na badania do Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach zderza się z murem odrębnych taryf i przesiadek. Choć po ukończeniu 70. roku życia seniorzy podróżują autobusami MZK bezpłatnie, to brak jednego, zintegrowanego systemu połączeń i wspólnego biletu subregionalnego sprawia, że wyprawa chorego człowieka do lekarza w sąsiednim powiecie zamienia się w kosztowną i wyczerpującą eskapadę.

Okradzeni z ostatnich emocji: zapaść w JSW, informacyjna pustka wokół Barkomu, wygnanie na lód do Karwiny i lekcja solidarności przy Harcerskiej

Jest jeszcze jeden obszar, o którym w miejskich strategiach senioralnych nie napisano ani słowa, choć dla tysięcy dawnych górników i ich rodzin stanowił on przez dekady sens każdego weekendu, lekarstwo na samotność i powód, by wyjść z domu do ludzi: jastrzębski sport.

Pokolenie budowniczych kopalń żyło rytmem meczów piłkarskich przy ul. Harcerskiej, hokejowych bitew na lodowisku Jastor i siatkarskich triumfów w Hali Widowiskowo-Sportowej. Trybuny były dla jastrzębskich emerytów naturalną świetlicą środowiskową – miejscem, gdzie spotykało się dawnych kolegów z oddziału wydobywczego, rozmawiało o życiu i czuło dumę z własnego miasta. Po katastrofie finansowej w Jastrzębskiej Spółce Węglowej, topnieniu rezerw z funduszu stabilizacyjnego i drastycznym cięciu wydatków sponsoringowych, ten świat zaczął się walić na oczach mieszkańców – a władze miasta nie zrobiły nic, by zamortyzować ten wstrząs dla najstarszych kibiców.

Pierwszym symbolem urzędniczej bezradności stała się sprawa planowanego i konsultowanego projektu Jastrzębie – Barkom, zakładającego występy ukraińskiego klubu PlusLigi Barkom-Każany Lwów w jastrzębskiej hali i budowę wokół tego przedsięwzięcia nowej przestrzeni sportowych emocji. Zamiast przeprowadzić rzetelną, otwartą kampanię informacyjną, wytłumaczyć mieszkańcom korzyści finansowe i sportowe dla miasta oraz włączyć w dialog środowisko kibiców, ratusz pozostawił całkowitą pustkę informacyjną. W tę próżnię natychmiast wkroczyły osoby i środowiska polityczne szukające łatwego poklasku, które postanowiły zbić kapitał wyborczy na podsycaniu ksenofobii, strachu i budowaniu nienawiści wobec innych narodowości. Urzędowe milczenie oddało pole demagogom, grzebiąc projekt i pozbawiając mieszkańców – w tym tysiące starszych sympatyków siatkówki – dodatkowych widowisk na najwyższym ligowym poziomie.

Jeszcze bardziej dotkliwy cios spadł na wiernych kibiców hokeja na lodzie. Wyczekiwany od lat ze względu na bezpiecze remont lodowiska Jastor przy al. Jana Pawła II doprowadził do sytuacji bez precedensu: hokeiści JKH GKS Jastrzębie zostali zmuszeni do rozgrywania swoich „domowych” meczów poza granicami kraju – na obiekcie w czeskiej Karwinie. Dla młodego kibica z samochodem wyjazd za granicę to dwadzieścia minut drogi. Ale dla setek 70- i 80-letnich fanów hokeja, którzy przez trzydzieści lat chodzili na Jastor piechotą z osiedli Przyjaźni, Pionierów czy Morcinka, wyprowadzka drużyny do Karwiny oznaczała całkowite wykluczenie z uczestnictwa w sportowej rywalizacji. Nikt w Urzędzie Miasta nie pomyślał o tym, że starszy, schorowany człowiek bez auta nie pojedzie wieczorem za czeską granicę i że wraz z zamknięciem Jastoru zabrano tym ludziom jedną z ostatnich radości życia.

Na tle tej instytucjonalnej obojętności wydarzyło się jednak coś, co powinno zawstydzić urzędników z al. Piłsudskiego 60. Jedynym środowiskiem w mieście, które realnie, a nie na papierze, zadbało o wykluczonych ruchowo seniorów-kibiców, okazał się odradzający się Nowy GKS 1962 Jastrzębie oraz społeczność kibiców piłkarskich skupiona wokół Stadionu Miejskiego przy ul. Harcerskiej.

Tam, gdzie zawiodły miejskie programy i wielomilionowe budżety instytucji, zadziałała zwykła ludzka solidarność:

• Na stadionie przy ul. Harcerskiej pojawiły się wózki inwalidzkie pozyskane z darów społecznych, dzięki którym starsi i mający problemy z poruszaniem się fani mogą bezpiecznie i godnie dotrzeć z bram wejściowych na miejsca widokowe,

• Sami kibice piłki nożnej oddolnie zorganizowali darmowy transport na mecze dla seniorów, odbierając starszych sympatyków GKS-u z osiedli i odwożąc ich po końcowym gwizdku pod same klatki schodowe.

Zwykli chłopacy z trybun i ludzie odbudowujący piłkarski GKS 1962 Jastrzębie bez jednej złotówki z miejskich grantów na „politykę senioralną” zrobili w kilka tygodni to, czego urzędnicy nie potrafili zorganizować przez lata: przywrócili starym ludziom poczucie, że wciąż są częścią wspólnoty i że miasto o nich pamięta.

Jastrzębski bilans Dnia Seniora: Deklaracje kontra rzeczywistość

Obszar życia seniora w Jastrzębiu-Zdroju	Oficjalny przekaz z miejskich akademii	Twarde realia na osiedlach JSM, SM „Nowa”, GSM, SM „Zdrój” i MZNK
Bariery architektoniczne	„Miasto przyjazne osobom starszym”	Około 80 schodów na 4. piętro w pięciokondygnacyjnych blokach z wielkiej płyty bez wind; brak wspólnego funduszu z miastem na dobudowę szybów windowych.
Leczenie szpitalne (WSS nr 2)	„Troska o zdrowie i profilaktykę”	Brak oddziału geriatrycznego w niemal 80-tysięcznym mieście; wielomiesięczne kolejki NFZ (sięgające w raportach ok. 531 dni na endoprotezę kolana i 486 dni na biodro).
Opieka całodobowa (DPS „Dar Serca”)	„Bezpieczeństwo socjalne u schyłku życia”	Koszt utrzymania przekraczający 8 137 zł miesięcznie; ogromne dopłaty egzekwowane od rodzin oraz deficyt miejsc opiekuńczo-leczniczych.
Wdowy i kobiety „Solidarności”	Dziesiątki milionów zł na Łaźnię Moszczenica i obchody	Brak dedykowanego programu osłonowego, lekowego i opiekuńczego dla żyjących żon represjonowanych górników z lat 1980–1981.
Transport subregionalny	Darmowa komunikacja MZK po 70. roku życia	Brak kolei pasażerskiej (opóźnienia Kolei Plus) i brak wspólnego biletu z Rybnikiem (KMR) oraz Wodzisławiem Śląskim przy dojazdach do szpitali.
Emocje sportowe i integracja	Hasła o „mieście sportu”	Po kryzysie w JSW: pustka informacyjna miasta wokół projektu Jastrzębie – Barkom oddana ksenofobicznym demagogom; odcięcie seniorów od hokeja przez remont Jastoru i grę w Karwinie. Jedyny pozytywny wyjątek: oddolna akcja kibiców i Nowego GKS 1962 Jastrzębie (wózki inwalidzkie z darów i darmowy transport dla seniorów na Harcerską).

Patrząc na to zestawienie, pora postawić władzom przy al. Piłsudskiego 60 oraz radnym miejskim zasadnicze pytanie: czy pokolenie, które w trudzie zbudowało Jastrzębie-Zdrój, wydobyło miliony ton węgla i we wrześniu 1980 roku wywalczyło dla całej Polski godność pracowniczą, naprawdę można zbyć raz w roku uściskiem dłoni, kawałkiem ciasta i zdjęciem na urzędowym fanpage’u?

Prawdziwa polityka senioralna w Jastrzębiu-Zdroju nie zacznie się na scenie Kina „Centrum”. Zacznie się w dniu, w którym samorząd weźmie przykład z kibiców z ul. Harcerskiej: zamiast pustych deklaracji sfinansuje pierwszą zewnętrzną windę w czteropiętrowym bloku, wywalczy oddział geriatryczny w WSS nr 2, przywróci seniorom ich sport bez oddawania pola politycznym naganiaczom i zapuka z realną pomocą do drzwi zapomnianych wdów „Solidarności” – zanim na cmentarzach przy ul. Okrzei i Zielonej odejdą ostatni świadkowie narodzin tego miasta.

autor: Teodor Wiśniewski & Jas24info

foto :Urząd Miasta przy al. Piłsudskiego 60. Źródło: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój ...