Marsz Śmierci 1945: Tragedia, Ocalenie Seweryny Szmaglewskiej i Żywa Pamięć Jastrzębia-Zdroju

Styczeń 1945 roku na Górnym Śląsku to czas nieludzkiego mrozu i jednej z najstraszniejszych zbrodni kończącej się wojny. Marsz Śmierci z KL Auschwitz-Birkenau do Wodzisławia Śląskiego na zawsze wpisał się w tożsamość Jastrzębia-Zdroju. Poznaj historię męczeństwa, brawurowej ucieczki słynnej pisarki oraz współczesnej sztafety pamięci.

Trasa przez piekło: Jastrzębie na szlaku ewakuacji

W obliczu nadchodzącego frontu, naziści rozpoczęli likwidację obozu Auschwitz. Około 56 tysięcy więźniów wypędzono na trasy prowadzące w głąb Rzeszy. Głównym celem była stacja kolejowa w Wodzisławiu Śląskim (Loslau).

Trasa wiodąca przez jastrzębskie sołectwa – Bzie, Ruptawę, Jastrzębie Górne i Dolne – stała się drogą agonii. Więźniowie w cienkich pasiakach, przy -20°C, ginęli z wycieńczenia lub od strzałów SS-manów. To właśnie na naszych polach i drogach rozegrały się sceny, które do dziś budzą grozę i smutek.

Seweryna Szmaglewska: Ucieczka, która wstrząsnęła Norymbergą

Wśród tysięcy pędzonych więźniów znajdowała się postać niezwykła – Seweryna Szmaglewska. Jej losy to gotowy scenariusz na film, nierozerwalnie związany z naszą ziemią.

W okolicach Jastrzębia i Wodzisławia Szmaglewska podjęła brawurową próbę ucieczki. Wykorzystując śnieżycę, zbiegła z kolumny i znalazła ratunek u śląskiej rodziny Dolniaków w Boryni. To dzięki ich odwadze i wielkiemu sercu pisarka przeżyła.

Po wojnie jej świadectwo nabrało znaczenia światowego:

• Proces Norymberski: Jako jedyny świadek z Polski, Szmaglewska zeznawała przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym, a jej książka „Dymy nad Birkenau” stała się dowodem zbrodni.

• „Czarne Stopy”: Dla wielu pokoleń Polaków stała się mentorką, pisząc kultowe powieści dla młodzieży, które stały się filarem rozwoju polskiego harcerstwa i skautingu.

Dziedzictwo Jana Stolarza: Marsz Pamięci dzisiaj

Pamięć o tych wydarzeniach nie zatarła się dzięki determinacji lokalnych społeczników. Inicjatorem współczesnych Marszów Pamięci był nieżyjący już Jan Stolarz z Radlina. Jako emerytowany górnik, postanowił własnym wysiłkiem fizycznym przypomnieć światu o tragicznej trasie.

Dziś jego misję kontynuują dziesiątki wędrowców, którzy co roku w połowie stycznia wyruszają z Oświęcimia, by oddać hołd ofiarom. To żywa lekcja historii, która jednoczy pokolenia.

Hołd pod Pomnikiem w Bziu – Zaproszenie

Dziś, 17 stycznia, historia ponownie łączy się z teraźniejszością. Około godziny 13:00, uczestnicy tegorocznego Marszu Pamięci im. Jana Stolarza dotrą do pomnika w Jastrzębiu-Bziu.

Zapraszamy wszystkich mieszkańców, młodzież oraz poczty sztandarowe do wspólnego spotkania. To okazja, by:

1. Złożyć kwiaty i zapalić znicze w miejscu pamięci o pomordowanych.

2. Pogratulować wytrwałości współczesnym wędrowcom, którzy niosą pamięć o Marszu Śmierci.

3. Pokazać, że jastrzębska tożsamość oparta na historii jest dla nas ważna.

Pamięć o Marszu Śmierci to nasz dług wdzięczności wobec tych, którzy nie przetrwali, oraz świadectwo dla przyszłych pokoleń, by nigdy więcej człowiek nie zgotował drugiemu takiego losu.

Chcesz dowiedzieć się więcej o historii regionu? Udostępnij ten artykuł i pomóż nam pielęgnować lokalną pamięć!

#MarszŚmierci #JastrzębieZdrój #SewerynaSzmaglewska #JanStolarz #PlusLigaDlaPamięci #HistoriaŚląska #Auschwitz #WodzisławŚląski #Borynia #Bzie