Polskie SAWE: Narodowa alternatywa dla unijnego programu SAFE. Jak sfinansujemy modernizację polskiej armii?

Tak to widzę. Polskie SAFE = SAWE (Suwerenność, Autonomia, Wolność, Efektywność).

Wydatki na obronność i suwerenność decyzji to dziś fundamenty bezpieczeństwa państwa. W 2026 roku termin SAFE(Security Action For Europe) znalazł się w centrum debaty politycznej w Polsce. W odpowiedzi na unijne mechanizmy finansowe, prezydent RP Karol Nawrocki przedstawił własną, konkurencyjną propozycję budowy i finansowania armii – program SAWE.

Polska liderem wydatków na obronność w NATO

Warto przypomnieć, że już poprzedni prezydent, Andrzej Duda, aktywnie działał na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa, forsując na forum międzynarodowym postulat podniesienia minimalnych wydatków na obronność w krajach NATO do 3% PKB.

Obecnie Polska znacznie przekracza ten próg, planując wydatki na poziomie 4,8% PKB w 2026 roku. Nakłady na zbrojenia przekroczyły 55 mld dolarów, co plasuje nasz kraj na 11. miejscu na świecie pod względem wydatków na obronność.

Modernizacja i rozbudowa Wojska Polskiego

Polska realizuje obecnie ambitny proces modernizacji sił zbrojnych, mający na celu stworzenie jednej z najpotężniejszych armii lądowych w Europie. Silna armia ma stanowić kluczowy element odstraszania potencjalnego zagrożenia ze Wschodu i wzmacniać wschodnią flankę NATO.

Kluczowe założenia polskiej strategii:

• Wielkość armii: Strategicznym celem jest budowa armii liczącej co najmniej 300 tysięcy żołnierzy. Plany rozwojowe Sztabu Generalnego WP zakładają docelowe zwiększenie sił do 500, a nawet 650 tysięcy (wliczając personel rezerwowy).

• Nowoczesny sprzęt: Wojsko otrzymuje systematycznie sprzęt nowej generacji, w tym czołgi (K2, Abrams), artylerię (K9, HIMARS) oraz bojowe wozy piechoty (Borsuk).

• Przyszłe inwestycje: Rok 2026 to czas kluczowych kontraktów na samoloty F-35 oraz okręty podwodne w ramach programu "Orka". Planowany jest szeroki rozwój systemów bezzałogowych (dronów) oraz wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) w operacjach wojskowych.

Aby zrealizować te plany, Polska intensywnie współpracuje z USA, Koreą Południową oraz Francją w celu pozyskania najnowocześniejszych technologii. Mimo ogromnych nakładów, eksperci wskazują również na wyzwania: problemy z rekrutacją, konieczność budowy zaplecza przemysłowego oraz ryzyko związane z finansowaniem zakupów na kredyt.

Unijny SAFE a polskie SAWE – na czym polega różnica?

W kontekście unijnej polityki obronnej skrót SAFE odnosi się do programu Sovereignty, Autonomy, Freedom, Efficiency(choć formalnie to unijny instrument pożyczkowy na cele obronne). Zakłada on pozyskanie przez państwa członkowskie ok. 200 mld zł w formie niskooprocentowanych pożyczek z UE na pilne zakupy zbrojeniowe i infrastrukturę (np. projekt Tarcza Wschód).

Prezydent RP wyraził wątpliwości co do przejrzystości unijnego mechanizmu i jego wpływu na niezależność decyzji obronnych Polski. Z tego powodu wstrzymał podpis pod ustawą wdrażającą ten program w kraju. Jak podkreśla, suwerenność (rozumiana jako zdolność do samodzielnego podejmowania decyzji bez zewnętrznej ingerencji) jest najważniejszym elementem polityki państwa.

Propozycja NBP i Prezydenta: „Polski SAFE 0%”

Prezydent Karol Nawrocki podjął współpracę z prezesem NBP Adamem Glapińskim. Wspólnie zaproponowali krajową alternatywę – program SAWE (Suwerenność, Autonomia, Wolność, Efektywność).

Co zakłada polski program?

1. Brak zadłużenia zewnętrznego: Przeznaczenie 185 miliardów złotych bezpośrednio na modernizację armii. Środki mają pochodzić m.in. z wpłat z zysku Narodowego Banku Polskiego do budżetu państwa.

2. Darmowy kapitał: W przeciwieństwie do pożyczek unijnych, polska wersja ma być darmowa (0% odsetek). Prezydent RP podkreśla, że nie chce obciążać przyszłych pokoleń, w tym dzisiejszych dziesięciolatków, wieloletnim długiem.

3. Elastyczność zakupowa: Polskie środki dają pełną swobodę w wyborze dostawców (np. z USA czy Korei Południowej), podczas gdy unijny SAFE mógłby narzucać preferencje dla europejskiego przemysłu zbrojeniowego.

Geopolityka: Nie tylko Polska wybiera własną drogę

Unijny mechanizm pożyczkowy to inicjatywa strategiczna, ale według wielu spóźniona, wynikająca z wieloletnich zaniechań zbrojeniowych państw Europy Zachodniej. Dopiero w 2024 roku Niemcy po raz pierwszy od dekady wyprzedziły Wielką Brytanię pod względem całkowitych wydatków obronnych.

Obecnie w programie SAFE bierze udział 19 z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej. Aż 8 krajów nie przystąpiło do programu. Wśród nich są Niemcy oraz Szwecja, które zrezygnowały z udziału, argumentując to m.in. realiami gospodarczymi oraz możliwością tańszego pozyskania kapitału na rynkach finansowych we własnym zakresie. Polskie podejście i program SAWE są więc spójne z decyzjami, które podjęły rządy w Berlinie czy Sztokholmie.

Obecna propozycja budowy programu SAWE to kompleksowa wizja budowy potężnej armii opartej na niezależności finansowej i suwerenności. Bo polskie jest dobre.

Autor: Piotr Tomasz Szereda – przewodniczący Rady Miasta Jastrzębie-Zdrój