Huk, kłęby pyłu i symboliczny upadek żelbetowego kolosa. Prawie 50 kilogramów dynamitu użyto do wyburzenia wieży wyciągowej szybu JAS II po byłej kopalni Jas-Mos w Jastrzębiu-Zdroju. Operacja przeprowadzona metodą minerską stanowi ostateczny finał fizycznej likwidacji naziemnej infrastruktury zakładu. Krajobraz miasta zmienia się bezpowrotnie, ale dla pogórniczych terenów oznacza to nowy, gospodarczy początek. W grze jest ponad 80 hektarów atrakcyjnych gruntów inwestycyjnych.

 

Koniec epoki węgla, czas na biznes. 73-metrowa wieża szybu JAS II zrównana z ziemią [ZDJĘCIA/WIDEO]

Spektakularny upadek kolosa. Jak przebiegła detonacja?

Zniknięcie z horyzontu wieży wyciągowej szybu JAS II to moment historyczny. Żelbetowa konstrukcja, pamiętająca końcówkę lat 60. ubiegłego wieku, wznosiła się na imponującą wysokość blisko 73 metrów. Składała się z dwóch słupów oraz potężnego trzpienia, w którym mieściła się jedna kondygnacja podziemna i aż jedenaście nadziemnych. Sercem obiektu była maszyna wyciągowa, ulokowana niemal 60 metrów nad poziomem gruntu.

Aby bezpiecznie powalić tak potężny obiekt, specjaliści musieli wywiercić w nim ponad 800 otworów strzałowych. Umieszczono w nich łącznie prawie 50 kilogramów dynamitu. Precyzyjnie zaplanowana eksplozja sprawiła, że budowla złożyła się niczym domek z kart, nie stwarzając zagrożenia dla otoczenia.

Definitywny koniec kopalni Jas-Mos

Wyburzenie wieży JAS II zamknęło długi i skomplikowany proces likwidacji infrastruktury po dawnym zakładzie Jas-Mos-Jastrzębie III, prowadzony przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń (SRK). Warto przypomnieć, że teren ten systematycznie pustoszał już od dłuższego czasu:

• Pod koniec 2025 roku z pejzażu Jastrzębia zniknęła stalowa, 42-metrowa wieża zastrzałowa JAS I oraz mniejsza konstrukcja szybu JAS IV.

• Zasypanie wszystkich szybów i formalna likwidacja całego zakładu górniczego zakończyły się 30 czerwca 2025 roku.

Teraz, po uprzątnięciu ostatnich gruzów, teren jest w pełni gotowy na przyjęcie nowych funkcji.

Nowe otwarcie dla Jastrzębia i Mszany. Biznes wkracza na pokopalniane grunty

Władze SRK podkreślają, że region stoi w obliczu nieuniknionej transformacji. Dlatego plany zagospodarowania przestrzeni po kopalni Jas-Mos zaczęto tworzyć na długo przed ostatecznym zakończeniem prac likwidacyjnych. Cel był jeden: nie dopuścić do gospodarczej stagnacji.

Dzięki synergii i ścisłej współpracy pomiędzy spółkami Skarbu Państwa – Spółką Restrukturyzacji Kopalń a Jastrzębską Spółką Węglową (JSW) – udało się przygotować kompleksową ofertę dla biznesu. Obejmuje ona blisko 48 hektarów terenów zlokalizowanych na pograniczu Jastrzębia-Zdroju i Mszany. Łącznie w tym rejonie SRK dysponuje potencjałem ponad 80 hektarów atrakcyjnych inwestycyjnie gruntów.

– To kolejny krok, który pokazuje, jak dzięki współpracy i synergii spółek Skarbu Państwa możemy skutecznie tworzyć przestrzeń dla nowych, wielkoskalowych inwestycji. To realny impuls dla rozwoju gospodarczego miasta i całego regionu – zaznacza w oficjalnym komunikacie Jarosław Wieszołek, prezes SRK.

Dlaczego te tereny przyciągną kapitał?

Oferowane nieruchomości posiadają szereg atutów, które z perspektywy potencjalnych inwestorów mogą okazać się kluczowe:

• Doskonała lokalizacja komunikacyjna: tereny leżą w odległości zaledwie 2,5 km od wjazdu na autostradę A1 (odcinek Częstochowa – Gorzyczki) i posiadają bezpośredni dostęp do dróg publicznych.

• Bliskość centrum i infrastruktury: obszar znajduje się zaledwie 5 km od centrum Jastrzębia-Zdroju.

• Sąsiedztwo: działki graniczą z istniejącymi już strefami przemysłowo-usługowymi oraz dużymi osiedlami mieszkaniowymi (co ułatwia pozyskanie przyszłej kadry pracowniczej).

Pierwsze jaskółki zmian są już widoczne. Jeszcze w 2025 roku SRK przekazała miastu Jastrzębie-Zdrój w formie darowizny część terenu pod budowę nowoczesnej pętli autobusowej. Inwestycja ta jest już w trakcie realizacji i wkrótce usprawni miejski transport.

Kawał historii miasta. Od pierwszych kopalń po wielką transformację

Oglądając gruzy wieży JAS II, trudno nie odnieść się do historii, która kształtowała tożsamość całego Jastrzębia-Zdroju. Kopalnie Jastrzębie i Moszczenica były absolutnymi pionierami górnictwa w tym mieście.

Budowa "Jastrzębia" wystartowała w 1956 roku (oficjalne otwarcie nastąpiło w 1962 r.), a "Moszczenicy" zaledwie rok później (uroszyczyste cięcie wstęgi miało miejsce w Barbórkę 1965 r.). Ich losy nieustannie się splatały – w 1963 roku połączono je po raz pierwszy. Choć później na pewien czas rozdzielono ich struktury, w 1994 roku ponownie połączyły siły.

Koniec XX wieku przyniósł pierwsze drastyczne zmiany. W 1999 roku rozpoczęto bolesny proces likwidacji ruchu Moszczenica, a ostatnia symboliczna tona węgla wyjechała stamtąd na powierzchnię 30 czerwca 2000 roku. W lutym 2001 roku zakład trafił pod skrzydła SRK.

Pozostała część kopalni kontynuowała wydobycie jako Jas-Mos w ramach JSW, jednak i na nią przyszedł czas. Proces wygaszania i przekazywania zakładu do Spółki Restrukturyzacji Kopalń przeprowadzono w dwóch falach: jesienią 2016 roku (wraz z ok. 1,6 tys. pracowników) oraz w styczniu 2022 roku (przekazano resztę mienia wraz z 2,1 tys. załogi). Proces pełnej likwidacji trwał do połowy 2025 roku, a infrastruktura ostatecznie weszła w struktury oddziału SRK - Kopalnie Węgla Kamiennego w Całkowitej Likwidacji.

Dziś historia zatoczyła koło. Ziemia, z której przez dekady czerpano "czarne złoto", znów ma stać się fundamentem pod budowę dobrobytu mieszkańców naszego subregionu – tym razem opartym na nowoczesnym przemyśle, innowacjach i usługach.

 

na podstawie materiału partnera SRK opracował Alojzy Godos/(c) 2026 Portal Jas24info

foto własne

 

 

 

wyburzenie JAS II, kopalnia Jas-Mos, SRK Jastrzębie, inwestycje Jastrzębie-Zdrój, transformacja regionu, tereny pogórnicze, JSW, historia Jastrzębia.