Kiedy ćwierć wieku temu w Jastrzębiu-Zdroju rodziła się idea stworzenia akademickiej przestrzeni dla osób kończących aktywność zawodową, mało kto przypuszczał, że wyrośnie z niej jedna z najprężniejszych tego typu instytucji w regionie. W środę, 7 października 2026 roku, kilkuset słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Uniwersytecie Śląskim – Grupy Jastrzębie spotkało się w Sali Koncertowej Państwowej Szkoły Muzycznej, by uroczyście otworzyć swój dwudziesty piąty, jubileuszowy rok akademicki 2026/2027.

 

 

 

 

Ćwierć wieku pasji, nauki i spotkań. Jastrzębski Uniwersytet Trzeciego Wieku rozpoczął jubileuszowy, 25. rok akademicki

Punktualnie o godzinie 11:00 widownia przy ulicy Tadeusza Kościuszki 13a niemal do ostatniego miejsca wypełniła się słuchaczami. Wybór przestrzeni na inaugurację ćwierćwiecza działalności był ze wszech miar symboliczny. Oddana do użytku w grudniu 2021 roku Sala Koncertowa Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. prof. Józefa Świdra to dziś wizytówka nowoczesnego Jastrzębia-Zdroju.

Zaprojektowany przez katowicką pracownię SLAS Architekci (Aleksandra Bednarskiego i Mariusza Komrausa) obiekt z 364 fotelami słynie w całym kraju z unikalnej akustyki. Ściany wewnętrzne z surowego betonu architektonicznego, uformowane w strukturę fali dźwiękowej, oraz estrada, na której stoją koncertowy Steinway i unikatowy fortepian Fazioli F308 wyposażony w czwarty pedał, stworzyły oprawę godną uniwersyteckiego święta. Co równie istotne, architektura obiektu jest w pełni pozbawiona barier komunikacyjnych, zapewniając komfort uczestnictwa również osobom o ograniczonej mobilności.

Od górniczej szychty i szkolnej tablicy do uniwersyteckiej auli

Jastrzębska grupa Uniwersytetu Trzeciego Wieku działa nieprzerwanie od 2002 roku. Przez dwadzieścia pięć lat zbudowała strukturę, która wyróżnia się na tle wielu innych ośrodków akademickich w Polsce. Specyfika społeczno-zawodowa Jastrzębia-Zdroju sprawiła, że tutejszy UTW nigdy nie był monolitem wiekowym.

Obok seniorów przekraczających 70. czy 80. rok życia, w ławach wykładowych od lat zasiadają znacznie młodsi mieszkańcy. To efekt przemysłowego charakteru miasta – w gronie słuchaczy silną grupę stanowią byli pracownicy kopalń korzystający z wcześniejszych uprawnień emerytalnych, a także emerytowani nauczyciele, pracownicy ochrony zdrowia oraz administracji. Ludzie ci, kończąc pracę zawodową w pełnym sił wieku, nie zamierzali zamykać się w czterech ścianach. Zamiast tego wybrali indeks słuchacza Uniwersytetu Śląskiego.

Skala przedsięwzięcia wymaga dziś sprawnej logistyki i silnego zaplecza instytucjonalnego. Codzienne funkcjonowanie jastrzębskiego UTW opiera się na czterech filarach: patronacie merytorycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach(gdzie pracami UTW koordynuje dr Kornelia Batko, prof. UŚ), wsparciu Miasta Jastrzębie-Zdrój, zapleczu organizacyjnym Miejskiej Biblioteki Publicznej oraz ogromnej pracy społecznej samego Samorządu UTW, na którego czele stoi przewodnicząca Barbara Dzierżawa.

Edukacja jako najlepsza profilaktyka zdrowotna

Podczas środowej gali otwarcia roku akademickiego 2026/2027 z jubileuszem gratulowali słuchaczom przedstawiciele władz samorządowych i parlamentarnych. W uroczystości wzięli udział Prezydent Miasta Jastrzębie-Zdrój Michał Urgoł, przewodnicząca jastrzębskiego UTW Barbara Dzierżawa oraz przedstawiciel biura poselskiego Posła na Sejm RP Krzysztofa Gadowskiego.

W swoim wystąpieniu prezydent Michał Urgoł zwrócił uwagę na wymiar, który w dyskusjach o polityce senioralnej bywa często spychany na dalszy plan – bezpośredni wpływ aktywności intelektualnej i społecznej na kondycję psychofizyczną człowieka:

– Niezmiernie doceniam Państwa zaangażowanie i pracę w swój codzienny rozwój poprzez ciągłą edukację, ale i dbanie tym samym o zdrowie psychiczne. Jesteście przykładem, że życie nie kończy się wraz z odejściem na emeryturę – podkreślał prezydent Michał Urgoł, zaznaczając, że postawa słuchaczy UTW wyznacza standardy aktywnego życia dla całego miasta.

Zimno, które leczy. Inżynieria biomedyczna na inaugurację

Jastrzębscy słuchacze od lat stawiają swoim wykładowcom wysokie wymagania. Nie interesują ich pobieżne pogadanki, lecz rzetelna, aktualna wiedza akademicka. W minionych semestrach w ramach środowych spotkań analizowali już m.in. zawiłości amerykańskiej sceny politycznej i prezydentury Donalda Trumpa z politologiem dr. Dawidem Tatarczykiem, prof. UŚ, zgłębiali proces kształtowania granic na Górnym Śląsku w 1922 roku z historykiem dr. Januszem Mokroszem czy odkrywali mechanizmy działania ludzkiego mózgu podczas wykładów z neurobiologii prowadzonych przez dr. Marka Kaczmarzyka, prof. UŚ.

Tegoroczny wykład inauguracyjny połączył nauki ścisłe z praktyczną medycyną. Prelekcję pt. „Zimno, które leczy – współczesna krioterapia” wygłosiła dr inż. Teresa Kasprzyk-Kucewicz, prof. UŚ z Instytutu Inżynierii Biomedycznej Uniwersytetu Śląskiego.

Wybór prelegentki był strzałem w dziesiątkę. Prof. Teresa Kasprzyk-Kucewicz to fizyk medyczny ze specjalnością w zakresie elektroradiologii, doktor nauk fizycznych (nagrodzona za rozprawę dotyczącą zastosowania obrazowania termicznego w ocenie wydatku energetycznego), a zarazem Sekretarz Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Termograficznej w Medycynie oraz członkini Polskiego Towarzystwa Krioterapii. W roku akademickim 2024/2025 została ponadto uhonorowana Wyróżnieniem JM Rektora Uniwersytetu Śląskiego za doskonałą dydaktykę.

Ten kunszt dydaktyczny było widać na jastrzębskiej scenie. Badaczka bez uciekania w hermetyczny żargon wyjaśniła słuchaczom, co dokładnie dzieje się z ludzkim ciałem poddanym działaniu skrajnie niskich temperatur i jak nowoczesna termografia medyczna pozwala obrazować procesy zapalne oraz efekty rehabilitacji. Dla wielu obecnych na sali seniorów – zmagających się z bólami zwyrodnieniowymi czy chorobami reumatycznymi, takimi jak zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – była to porcja twardej wiedzy medycznej opartej na dowodach naukowych.

Więcej niż wykłady: Języki, technologie, kultura i ruch

Choć cotygodniowe środowe wykłady stanowią oś roku akademickiego (ze względu na bardzo wysoką frekwencję, przekraczającą jednorazowo sto osób, spotkania te dzielone są na dwie grupy wykładowe), to prawdziwa siła jastrzębskiego UTW tkwi w pracy warsztatowej i sekcyjnej.

Oferta programowa została skonstruowana tak, by odpowiadać na trzy kluczowe potrzeby współczesnego seniora:

• Kompetencje językowe i cyfrowe: Lektoraty z języka angielskiego na różnych poziomach zaawansowania oraz praktyczne zajęcia komputerowe, które pozwalają słuchaczom swobodnie i bezpiecznie poruszać się w cyfrowym świecie.

• Aktywność fizyczna i rehabilitacja: Regularne zajęcia na basenie, gimnastyka ogólnousprawniająca oraz cieszące się ogromnym zainteresowaniem wschodnie ćwiczenia zdrowotne Qigong, łączące płynny ruch z technikami oddechowymi i równowagą.

• Kultura, sztuka i turystyka: Działalność artystyczna w ramach chóru i grupy teatralnej, a także bogaty kalendarz wyjazdowy – od spektakli w teatrach w Katowicach, Gliwicach, Chorzowie czy Bielsku-Białej, przez sesje wyjazdowe na Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, aż po wycieczki krajoznawcze po Polsce i sąsiednich krajach Europy Środkowej.

Gdzie szukać informacji? Dyżury w „Masnówce” i przy ul. 1 Maja

Za organizacyjną sprawnością tego rozbudowanego kalendarza stoi wieloletnia współpraca Samorządu UTW z Miejską Biblioteką Publiczną w Jastrzębiu-Zdroju. Po zakończonej we wrześniu rekrutacji głównej, biuro i samorząd słuchaczy pracują w stałym rytmie roku akademickiego.

Osoby zainteresowane działalnością Uniwersytetu Trzeciego Wieku lub sprawami organizacyjnymi mogą korzystać ze stałych dyżurów:

• W zabytkowej „Masnówce” (Filia nr 2 MBP w Parku Zdrojowym, ul. Witczaka 3a): główne dyżury administracyjne odbywają się we wtorki, środy i czwartki.

• W budynku przy ul. 1 Maja 61: dyżury samorządu UTW funkcjonują w każdą środę w godzinach 11:00–12:30(w trakcie odbywających się wykładów).

• Kontakt telefoniczny: bieżące informacje udzielane są pod stałym numerem telefonu samorządu UTW: 507 658 496.

Dwadzieścia pięć lat historii jastrzębskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku pokazuje, że emerytura w byłym mieście górniczym potrafi być czasem najbardziej intensywnego rozwoju osobistego. Patrząc na frekwencję podczas środowej inauguracji w Sali Koncertowej PSM, o kolejne dekady tej inicjatywy można być spokojnym.

 

Autor: Alojzy Godos / Zespół Redakcyjny jas24info