Było jeszcze całkowicie ciemno, a temperatura spadała poniżej zera, gdy 15 listopada 1978 roku doszło do jednej z największych katastrof drogowych w powojennej Polsce. Dokładnie o 4:50 rano pierwszy autokar marki Autosan, wiozący górników z Żywiecczyzny na poranną zmianę m.in. do KWK „Brzeszcze”, „Piast” i „Ziemowit”, wpadł w poślizg na oblodzonym moście w Wilczym Jarze. Pojazd przebił bariery i runął z wysokości 18 metrów do lodowatych wód Jeziora Żywieckiego. Kilkanaście minut później jego los podzielił drugi autobus.
Godz.4:50. Most, lód i trzydzieści zgasłych życiorysów
Zginęło trzydzieści osób. Dziewięć, w dramatycznych okolicznościach, udało się uratować dzięki natychmiastowej reakcji kierowców innych pojazdów i strażaków pracujących w potężnym mrozie.
Cień tragedii w ringu. Historia Józefa i Tomasza Adamków
Listę ofiar, ułożoną na pamiątkowej tablicy alfabetycznie, otwiera Józef Adamek, kierowca pierwszego autokaru. Mężczyzna osierocił żonę i pięcioro dzieci, w tym niespełna dwuletniego syna, Tomasza. To właśnie on kilkanaście lat później zapisał złotą kartę w sportowej historii Jastrzębia-Zdroju.
Zanim Tomasz Adamek rozpoczął wielką, międzynarodową karierę w USA i zaczął kolekcjonować pasy mistrza świata, w latach 90. w barwach KS Jastrzębie (później KS Imex Jastrzębie) dominował na krajowych ringach, zdobywając w 1996 i 1997 roku tytuły mistrza Polski seniorów. Sukcesy „Górala” rodziły się w cieniu wielkiej, rodzinnej tragedii, z którą musiał mierzyć się przez całe życie.
Asfaltowa pępowina. Codzienna ruletka na DK81 i DW933
Dziś, w Światowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków Drogowych (przypadający zawsze w trzecią niedzielę listopada), historia z Wilczego Jaru rezonuje na południu województwa śląskiego ze zdwojoną siłą. Dlaczego? Ponieważ tysiące ludzi każdego dnia podejmuje podobne ryzyko.
Jastrzębie-Zdrój to niechlubny ewenement w skali kraju – największe miasto w Polsce pozbawione funkcjonującej kolei pasażerskiej. Konsekwencją tego wykluczenia jest komunikacyjny dyktat samochodów. Górnicy dojeżdżający na jastrzębskie czy pawłowickie kopalnie, studenci zmierzający do centrum aglomeracji, pracownicy stref ekonomicznych – wszyscy są przymusowo podłączeni do asfaltowej pępowiny, której wydolność od dawna jest przekroczona.
-
DK81 („Wiślanka”) – przecinającej m.in. Pawłowice, codziennie przyjmującej na siebie falę ciężkiego ruchu tranzytowego i lawinę lokalnych dojazdów.
-
Drodze Głównej Południowej (DW933) – arterii komunikującej Jastrzębie z Pniówkiem, Mszaną i Wodzisławiem.
Poranny pośpiech na „szychtę”, zmęczenie materiału po nocnych zmianach i śląska, zmienna pogoda tworzą na tych drogach morderczą mieszankę. Policyjne statystyki Ewidencji Wypadków i Kolizji (SEWIK) od dekady punktują te same skrzyżowania i zjazdy jako miejsca o najwyższym ryzyku utraty zdrowia i życia.
Milczący bohaterowie lokalnych remiz
Gdy pęd życia, brak infrastruktury alternatywnej i błąd człowieka spotykają się w jednym ułamku sekundy, na ratunek nie ruszają anonimowe systemy, ale lokalni ludzie. Należy w tym miejscu pochylić głowę przed druhami-ochotnikami.
To jednostki Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), takie jak OSP Pawłowice, OSP Pniówek czy OSP Ruptawa, stanowią pierwszą linię obrony na tym drogowym poligonie. To oni wyjeżdżają w mroku, w deszczu i mrozie, często jako pierwsi meldując się na rozbitych wiaduktach DGP czy zblokowanych skrzyżowaniach Wiślanki. To ich ręce obsługują sprzęt hydrauliczny, wycinając uwięzionych kierowców z wraków.
Wypadki drogowe, zwłaszcza te w drodze do pracy, to nigdy nie są statystyki. To przerwane nagle życiorysy. Z każdą rocznicą Wilczego Jaru powinniśmy zadawać sobie pytanie, ile jeszcze dekad upłynie, zanim na południu Śląska zyskamy bezpieczną, szynową alternatywę, a nasz codzienny, poranny wyjazd przestanie być drogową loterią.
Wilczy Jar - Największa Katastrofa Drogowa PRL
W materiałach wideo z epoki dostępne są archiwalne nagrania, relacje świadków oraz szczegóły prokuratorskiego śledztwa w sprawie tragicznych wydarzeń z 15 listopada 1978 roku.
opracował Teodor Wiśnieski & Redakcja jas24info
foto:Most w Wilczym Jarze w Beskidzie Śląskim. Źródło: Odtur
